Thành phố cổ lỗ bỏ hoang rộng hơn Paris, London ở Mỹ

Dựng lại mô xuất hiện phường 

Cả ngàn năm trước, những kim tự tháp lớn đã được xây lên ở phía nam bang Illinois (Mỹ). Khối kiến trúc tân tiến này trải dài trong khoảng đầm lầy sông Missisippi tới khu làng bé xíu sâu trong đất liền. Thịnh trị trong khoảng những năm 900, danh tiếng của đô thị mở màn lan rộng. Rất nhiều người tới đây để tham gia các lễ hội và quyết định ở lại đó.

Ở đỉnh cao của thị trấn, năm 1050, dân số ở đây lên tới 30.000 người. Đây là thị trấn lớn tạm bợ xưa từng tồn tại, với diện tích vượt xa Paris hay London.

Nhà cửa điển hình nhất là Tháp Tu sĩ, trọng tâm thành phố, cao 30m với ba tầng. Tiếng người nói ở tầng cao nhất có thể vang vọng toàn bộ khu vực. Xa xa phía tây là vòng tròn các cột gỗ lớn được gọi là Woodhenge (tương đương Stonehenge bằng đá), sử dụng để đo thời điểm các mùa trong năm dựa trên địa điểm mặt trời.

Trọng tâm thành phố 

Dù tạo ra tới vậy, nhưng tên thành phố bị quên lãng hối hả. Văn hóa tại đây chỉ được gọi dễ chơi là Mississippian.

Khi người châu Âu tò mò ra Illinois vào thế kỷ 17, thị trấn này đã bị bỏ trống hàng trăm năm. Khu vực này khi đó đã được bộ lạc Cahokia chiếm đóng và người châu Âu quyết định lấy cái tên này, dù người Cahokia không có liên hệ gì với nền hiện đại xưa kia.

Khu vực đền tu sĩ thời văn minh chỉ còn là quả đồi bé xíu 

Đến năm 1400 toàn cục dân cư Cahokia biến mất, để lại đô thị rỗng không. Để khám phá bí ẩn, lực lượng khảo cổ lỗ gồm tấn sĩ Sarah Baires từ ĐH Đông Connecticut và Melissa Baltus từ ĐH Toledo đã bóc tách từng lớp đất đá và tậu thấy được móng nhà, hố rác và mổ mả.

Dồn vào một chỗ bóc tách phía tây nam Đền Tu sĩ, lực lượng khảo cũ kĩ nắm bắt rằng đây chẳng phải là di tích bình thường, Nơi đây đầy những thiết bị và cả hài cốt được dùng trong tế lễ, cùng bằng cớ về sự sụp đổ của thị trấn trong những năm cuối cùng sinh tồn.

Chén uống dùng trong tế lễ 

Trong khu đất rộng 8.9km2  có sức hấp dẫn đặc biệt với giới công nghệ. Tại đây, người ta đã tìm thấy được một vật đựng bằng gốm hình tam giác, đựng thứ giải khát cacao chứa caffeine để tạo ảo giác trong các lễ nghi. Toàn bộ thành phố được bao quanh bởi những hào nhỏ. Gò được đắp lên với tuyến phố dẫn tham gia phía trong, nơi từng doanh nghiệp không dưới 2 lần tế lễ.

Nhà đắp đất là truyền thống cổ hủ tại Bắc Mỹ, trước Cahokia cả nghìn năm. Hàng ngũ cư dân trước tiên thi hành nhà cửa kiểu này là ở Louisiana 5.500 năm trước mà giờ vẫn còn vết tích. Người Cahokia hẳn đã biết đến những vị trí trên và muốn lập cập sản xuất các đình đền và công trình theo kiểu tương tự.

Chỉ có yếu tố tại Cahokia các nhà này được xây đè lên kiểu nhà du mục cũ. Cỗi nguồn của sự đổi mới này có thể là do sự kiện thiên văn năm 1054, khi một vụ nổ siêu tân tinh chiếu sáng bầu trời suốt đa dạng hôm sớm. Các lãnh đạo tín ngưỡng có thể đã quyết định rằng đây là lúc để biến đổi cấu trúc thành phố.

Thiết bị dần lộ ra dưới lớp đất 

 Dường như, chuỗi hệ thống “chính phủ” ở đây cũng ko phải là một người nắm quyền lực cao nhất mà là nhiều người chỉ đạo các lực lượng nhỏ dại, thực hiện trồng trọt và cầy cấy. Công trình của người Cahokia được trang hoàng đầy màu sắc với thảm, cụ thể chạm khắc bằng thạch cao, cùng các phụ kiện như lông thú, lông vũ, hạt. Người địa phương cũng đã mở màn xăm bản thân để làm cho đẹp.

Sau này, đô thị gặp phổ quát bất ổn. Đầu tiên là một bức tường được xây xung quanh quảng trường lớn, làm cho cư dân cảm thấy bản thân bị cô lập. Nước mưa bị kẹt trong khu đất bị quây lại làm cho nhiều công trình hư hỏng. Người dân chối bỏ dần tượng trưng một thời của sự cường thịnh, bắt đầu chuyển dần đi. Tới năm 1300, chẳng còn mấy ai ở lại và thậm chí còn đổ rác vào trong đó. Woodhenge cũng bị phá hủy

Hài cốt người được hiến tế 

Duyên cớ của sự đổi mới này có lẽ nằm ở việc hiến tế. Các chỉ đạo dùng người làm cho vật cúng thần linh, mỗi lần tới hàng chục người, ăn vận cho họ với phục trang cầu kỳ để tái hiện lại những giai thoại về thần thánh và hero xưa kia của bộ tộc.

Tuy nhiên, việc hy sinh quá phổ biến mạng người khiến dân cư cảm thấy không ổn, từ đó sinh đáng ghét với lực lượng cầm quyền, và kết cuộc là họ dần bỏ đi và di trú sang nơi khác, bất chấp nền kinh tế và thương mại chẳng phải có vấn đề. Vết tích trông ngũ cốc, ngô hiện còn tản mát dọc sông Missisippi.

Bản chất, đây chỉ là phỏng đoán, vì không có cách thức nào để nhân thức cam kết những sự kiện đã xảy ra tại Cahokia. Tậu lại các câu chuyện truyền khẩu cũng bất khả thi vì chẳng thể mua được hậu duệ của họ.

Nhưng có thể kết luận rằng trong giai đoạn hoàng kim, tập thể Cahokia đã một lòng chung tình với tín ngưỡng, nhưng sau này chính nó đã làm cho họ mất quyền tự do, dẫn đến giải tán phường hội và lại phân ưng ý những đội ngũ du mục tí hon. “Nếu không đảm bảo cân bằng giữa phiên bản sắc văn hóa và thực tiễn thì đồng đội sẽ tan rã”, Melissa Baltus giải thích.

Các giả thuyết khác về hạn hán, bè đảng lụt cũng được đưa ra nhưng đều chưa có bằng chứng thuyết phục. Dù sao đi nữa, người Cahokia đã để lại di sản trường tồn với thời gian, bất chấp sự thâm nhập của người châu Âu và thổ dân da đỏ sau này.

Xem tại: bomtangap