Đại sứ Nga tại Thổ Nhĩ Kỳ đã bị ám sát công khai và là sự kiện gây chấn động trái đất ngày qua, khác lạ trong bối cảnh chiến sự tại Syria đang trong quá trình quyết định.
Kênh Russia Today đăng chuyển vận bài bình luận của tác giả Pepe Escobar:
 |
| Tử thi của Đại sứ Andrei Karlov được đưa về nước. Ảnh: RT |
Theo tác giả, vụ việc ở Ankara năm 2016 không giống như từng xảy ra tại Sarajevo năm 1914 (Hoàng thái tử Áo Hung bị giết hại, gây bùng nổ Thế chiến I). Đây cũng ko phải mở màn cho Thế chiến III. Kẻ nào đã âm mưu giết hại một nhà ngoại giao tỉnh bơ, hòa nhã, kiểu truyền thống như Đại sứ Andrei Karlov, nghĩa là đã liều lĩnh chuyển súng sang chế độ nạp đạn tự động.
Sát thủ Melvut Mert Altintas, 22 tuổi, tốt nghiệp trường cảnh sát. Altintas đã bị tập đoàn Cảnh sát Giang sơn Thổ Nhĩ Kỳ (TNP) đình chỉ vì nghi có mối địa chỉ với Đơn vị Khủng bố Fethullahist (FETO), do giáo sĩ lưu vong tại Mỹ Fethullah Gulen đứng đằng sau. Altinas bị trợ thời đình chỉ công tác sau vụ đảo chính không thành, nhằm lật đổ Tổng thống Erdogan hôm 15/7, và quay về khiến việc hồi 04 tuần 11.
Số đông người ủng hộ giáo sĩ Gulen thâm nhập tham gia lực lượng TNP, chuyện này không có gì bí mật. Sau vụ giết hại, Tổng thống Erdogan/AKP càng mạnh tay hơn để đồng minh áp màng lưới của Gulen. Thổ Nhĩ Kỳ sẽ tập trung dò hỏi, không chỉ tham gia các kẽ hở an toàn tại trung tâm nghệ thuật ở Ankara, mà còn hơn thế nữa.
Sát thủ mặc bộ đồ đen và hô to khẩu hiệu báo oán ‘cho Aleppo’, và “Thượng đế to con”, cả bằng tiếng Thổ và tiếng Ả Rập. Điều này cho thấy mối địa chỉ nào đó đến cách thức nói của đội ngũ Hồi giáo cực cam đoan.
Sự việc xảy ra đúng thời điểm cốt lõi, chỉ một ngày trước khi các Ngoại trưởng Nga, Thổ Nhĩ Kỳ và Iran có cuộc chạm mặt tại Moscow để trao đổi ý tưởnrg về Syria. Các nhà ngoại giao đã tăng cường liên lạc trong suốt một số tuần qua về một ký hợp đồng toàn diện tại Aleppo và hơn thế nữa.
Vụ tiến công cũng diễn ra ngay sau một ký hợp đồng cốt lõi mà Tổng thống Nga Putin và Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Erdogan vừa thiết lập, mà theo đó hàm ý chưa đầy một vài chục ngàn ‘quân nổi dậy ôn hòa’ đáp lại mệnh lệnh của Thổ Nhĩ Kỳ, được phép dùng ‘hành lang’ để rút khỏi Aleppo. Ankara hoàn toàn nhất trí với kế hoạch này. Phiên bản thân việc này cũng loại bỏ kỹ năng Ankara ‘gắp lửa bỏ tay người’.
Về phần mình, ông Putin đã nói rõ ràng là ông muốn nhân thức người nào là kẻ ‘chỉ huy’ tay sát thủ. Nhân tố này có thể được nắm bắt là mật mã tinh vi cho thấy tình báo Nga đã nhân thức phần đông.
Bức ảnh lớn
Trên phương diện song phương, Moscow và Ankara đang sát cánh chống khủng bố. Nga mời Bộ trưởng Ngoại giao Thổ Nhĩ Kỳ đến Moscow để dàn xếp về chuỗi hệ thống phòng không. Thương nghiệp đôi bên lại phát hành quay về, bao gồm cả việc xây đắp một quỹ đầu tư bình thường. Còn về năng lượng, công trình Dòng chảy Thổ Nhĩ Kỳ đã được ưng chuẩn tại Ankara hồi đầu bốn tuần này.
Những người trong Khối Đại Tây Dương sợ hãi khi Moscow, Ankara và Tehran đang nhập cuộc đầy đủ tham gia việc kiến tạo nên mai sau hậu chiến của Aleppo ở Syria, mà không có sự tham gia của cả NATO lẫn GCC (Hội đồng Hợp tác Vùng Vịnh).
Trong ngữ cảnh này thì cần phải cắt nghĩa cho việc Các đội ngũ Đặc nhiệm Syria bắt giữ một loạt đặc vụ của NATO-GCC, bố trí trong ‘kết hợp’ do Mỹ dẫn đầu tại Aleppo.
Nghị sĩ Syria Fares Shehabi, đứng đầu phòng Thương mại tại Aleppo, đã báo cáo tính danh của các đặc vụ của liên minh bị bắt; phần lớn là người Ả Rập Xê Út; những người còn lại mang quốc tịch Qatar, Maroc, Jordan,Thổ, Mỹ và Israel. Như vậy chỉ có nhị đặc vụ của NATO, nhưng mối địa chỉ giữa NATO-GCC còn hơn cả mức được thiết lập. Ví như bị buộc tội – trong trường hợp ‘nếu như’, thì những lính và chỉ đạo thực địa của liên quân, trước kia từng cố vấn cho các ‘quân nổi dậy ôn hòa’, nay biến thành một món hời trong tay của Syria để mặc cả.
NATO lẫn GCC đều khiến cho thinh trước việc này. Vấn đề này có thể ngầm ý về một ký hợp đồng độc đáo tiếng để phóng thích những tù túng có trị giá cao, càng củng cố thêm vị thế cho Syria.
Chính Putin chứ chẳng phải khách hàng nào khác thiết lập nên trục Nga – Iran – Thổ, nhằm ứng phó với các vấn đề trên thực địa Syria, Đồng thời với quyết nghị của Liên Hợp Quốc tại Geneva. Về mặt ngoại giao, Moscow thể hiện sự quan trọng rằng công tác của trục này nhằm bổ sung cho Geneva. Sự thật thì đây là công tác độc nhất vô nhị dựa trên thực tế. Và trục này sẽ ký kết và xây dựng một giới hạn hoàn thành khoát trên thực địa trước khi Tổng thống thắng cử Donald Trump vào Nhà Trắng.
Nói tóm lại, công trình thay đổi chế độ trị giá hàng tỷ đô la Mỹ của NATO và GCC ở Syria đã thất bại. Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Erdogan nhường nhịn như đã lĩnh hội bài học về chính trị thực dụng chủ nghĩa.
Bức tranh toàn cảnh rõ ràng là không thể ưng ý đối với những người theo trường phái tân bảo thủ/tân hòa bình hủ lậu trong Khối Đại Tây Dương. Thổ Nhĩ Kỳ đang xoay chiều theo phái Á-Âu một cách chậm rì rì mà chắc: lâm thời biệt EU, và sau đó là NATO; hoan nghênh Con đường Tơ lụa mới; Hòa hợp Kinh tế Á Âu (EEU) do Nga xúc tiến; Đơn vị Hợp tác Thượng Hải (SCO); quan hệ công ty đối tác Nga – Trung; và Thổ Nhĩ Kỳ là lối vào quan trọng trong hội nhập Á-Âu.
Để làm được yếu tố này, ông Erdogan đúc kết ra rằng Ankara phải ‘cùng hội cùng thuyền’ với Nga – China – Iran về vĩnh viễn, để lập lại hòa bình và xây đắp lại Syria, biến nơi đây thành một lối vào cốt lõi trong Đoạn đường Tơ lụa mới. Cam đoan là chẳng có gì phải nghĩ nhiều giữa vấn đề này và một ‘liên hiệp’ gồm những ích lợi phù du giữa Qatar, Ả Rập Xê Út và Mỹ.
Nhưng chớ quên rằng, sẽ có đổ máu.
Lê Thu (dịch)
Xem thêm: bomtangap
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét