 |
| Cầu nổi 1 trước chợ Bến Thành trước 1975, sau thấy không hiệu quả (ít người đi) chính quyền Sài Gòn lúc ấy đã phá bỏ - Ảnh tư liệu |
Từ những thập niên đầu thế kỷ 18, trên vùng đất Sài Gòn, phủ Gia Định xưa đã hình thành các cửa hàng mua sắm như: chợ Điều Khiển, chợ Tân Kiểng, chợ Nguyễn Thực…
Đặc biệt siêu thị Lớn của người Hoa được hình thành trong khoảng năm 1679 tới năm 1731 là một khu vực bán buôn sầm uất thời bấy giờ.
Kế đến là chợ Bến Thành nằm trên vàm Bến Nghé - sông Sài Gòn, gần thành Gia Định. Tên gọi chợ Bến Thành bắt nguồn từ vị trí này của chợ.
Năm 1913, chợ Bến Thành bị giải tỏa, nhà lồng chợ nhịn nhường lại cho Tổng nha Kho bạc, nay là Kho bạc Nhà nước nằm trên đường Nguyễn Huệ, huyện 1.
Bến xe mang tên chợ Cũ nằm ở góc con đường Tôn Thất Đạm - Hàm Nghi bây giờ vốn là chợ Bến Thành lúc trước.
Tòa Bitexco Financial Tower xây dựng từ năm 2004 đến năm 2014, cao 262m, gồm 68 tầng, là tòa nhà cao nhất ở TP.HCM bây chừ, tọa lạc ngay vị trí trung tâm chợ Bến Thành cũ (gồm Kho bạc nhà nước phía trước, sau là tòa nhà Bitexco Financial Tower).
 |
| Cửa Nam - cửa chính chợ Bến Thành năm 1965 (lúc ấy mang tên chợ Quách Thị Trang, một sinh viên yêu nước ngã xuống trước họng súng của chính quyền Ngô Đình Diệm năm 1963) - Ảnh tư liệu |
Chợ Bến Thành mới
Tiệm Bến Thành mới được xây đắp ở một địa điểm phổ biến hơn, gọi là chợ Bến Thành mới hay chợ mới Sài Gòn.
 |
| Cửa hàng Bến Thành lúc mới khai thị bốn tuần 3-1914 - Ảnh tư liệu |
Trước mặt chợ Bến Thành là công trường Quách Thị Trang - trước kia là cái ao sình lầy gọi là Bồ-Rệt (Marais Boresse) do viên thị trấn Tây lúc ấy (tức thị trưởng) tên Eugène Cuniac cho lấp năm 1912 và xây chợ Mới Sài Gòn.
 |
| Ao Bồ Rệt (Boresse) trước chợ Bến Thành bây chừ - Ảnh tư liệu |
Thuở đầu gọi là bùng binh Cu-nhắc (Rond - point Cuniac) rồi tuần tự đổi tên là công trường Diên Hồng và nay là công trường Quách Thị Trang.
 |
| Chi nhánh Bến Thành những năm đầu tiên với bùng binh Cu-nhắc (Rond - point Cuniac) - Ảnh tư liệu |
 |
| Chợ Bến Thành năm 1921, 7 năm sau ngày khai thị - Ảnh tư liệu |
Cửa chính của chợ Bến Thành là cửa Nam, rất thích hợp với tiêu chí thành lập cửa chính trong kiến trúc Việt: Lấy vợ hiền khô hòa, khiến cho nhà hướng Nam.
Mặt Bắc chợ mới là đường D’Espagne (nay là trục đường Lê Thánh Tôn). Mặt Tây chợ mới là con đường Schroeder (nay là con đường Phan Chu Trinh). Mặt Đông chợ mới là tuyến phố Viennot (nay là tuyến đường Phan Bội Châu).
Theo văn bản chính thức, tin đăng trên báo Le Nouvellistecochinchinois ngày 31-3-1914 thì công trình thi công chợ trong thời kỳ trong khoảng năm 1894, nhưng mãi đến năm 1913 mới thi hành.
Chi tiêu thi công chợ Bến Thành mới tổng cộng là 975.000 quan Pháp. Nhà thầu xây đắp chính chợ mới là Tổ chức kinh doanh hỗn hợp Brossard và Mausin (về sau giải tán, thành Tổ chức kinh doanh gạch hoa Thanh Danh ở đường Cống Quỳnh).
Quán ăn Bến Thành mới xây hoàn thành khiến lễ khai thị vào lúc 17g ngày 28-3-1914 và diễn ra trong ba ngày 28, 29 và 30-3-1914.
Lễ khai thị chợ Bến Thành mới được các giới hưởng ứng, khác biệt là người Hoa đang nắm rộng rãi sạp trong chợ.
Lễ khai thị được tạp chí thời đó gọi là Tân Vương Hội. Ngày khai thị có khoảng 100.000 người tham gia, có cả dân từ các tỉnh đổ về.
Lễ khai thị được tổ chức linh đình, có xe hoa diễu hành và nhiều hoạt động vui chơi, giải trí, mua sắm… Trong đó có cuộc gia đấu cảm tử giữa người và hổ mà ai khách hàng nào cũng phải bái phục!
Căn tin Bến Thành có 16 cửa
Cửa hàng Bến Thành có 4 cửa chính và 12 cửa phụ. Từ cửa Nam tới cửa Bắc của chợ dài 136m. Từ cửa Đông tới cửa Tây của chợ dài 96m. Các con phố chữ thập của chợ rộng 5m. Từ cửa Nam xuống Bắc của chợ có 22 hẻm. Từ cửa Đông xuống cửa Tây có 9 hẻm.
Cửa Nam là mặt tiền (cửa số 1) của chợ Bến Thành hướng ra sức trường Quách Thị Trang. Phía Nam chợ Bến Thành ngoài cửa Nam còn có cửa số 2, cửa số 16.
Điểm nổi trội nhất của cửa Nam đó chính là tháp đồng biển. Tháp đồng biển có ba mặt. Tháp được xây đắp theo kiến trúc kiểu Pháp. Phía dưới tháp đồng biển, ở mặt tiền, có ba chữ “CHỢ BẾN THÀNH”.
Phần trên của tháp, bên trong trước đây là phòng phát thanh của Đài truyền thanh quận 1 mà tôi là một trong những thành viên từng trực tại đây để đọc những bài phát thanh hằng ngày, cung ứng tin tức và các lên tiếng cần thiết cho tiểu thương và khách đi chợ sau năm 1975.
Trong khoảng những năm 2000, nơi đây trở thành văn phòng ban điều hành chợ, có thiết lập thêm một trang thờ Thần chợ đáp ứng nhu cầu linh tính của giới tiểu thương ở chợ. Bên dưới tháp là cửa chính tham gia chợ, gọi là cửa Nam.
Cửa Bắc (cửa số 9) của chợ Bến Thành nằm trên phố Lê Thánh Tôn.
Cửa Tây (cửa số 5) của chợ Bến Thành nằm trên phố Phan Chu Trinh. Phía Tây chợ Bến Thành ngoài cửa Tây còn có cửa số 3, cửa số 4, cửa số 6, cửa số 7, cửa số 8.
Cửa Đông (cửa số 13) của chợ Bến Thành nằm trên phố Phan Bội Châu. Phía Đông chợ Bến Thành ngoài cửa Đông còn có cửa số 10, cửa số 11, cửa số 12, cửa số 14, cửa số 15.
 |
| Siêu thị Bến Thành trong đêm thời điểm kỷ niệm 100 năm khai thị (1914-2014) - Ảnh: Thuận Thắng |
Đón đọc kỳ 2: Lớp bụi thời gian đã phủ lên chợ Bến Thành hơn trăm năm qua, lần lại dòng thời điểm, ngôi chợ này vẫn ẩn dấu bao điều suy nghĩ…
Có thể bạn quan tâm: bomtangap
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét