Trong bài viết kỳ trước, chúng ta được biết người Pháp ngay từ đầu đã muốn biến khu vực thị xã Nhất thành trung tâm TP Sài Gòn với những công sở và dinh thự đi kèm.
Các con phố to, nhà cao
Đặc thù rất rõ các con phố xã ở đây là bao la. Ko phải chỉ là thị trấn, là các con phố mà còn có những con đường lớn được gọi là đại lộ. Đại lộ Nai lưng Hưng Đạo nối từ Sài Gòn vào Hội chợ Lớn. Đại lộ Nhì Bà Trưng nối huyện Nhất với Phú Nhuận. Chuỗi ba đại lộ Lê Lợi - Nguyễn Huệ - Hàm Nghi khép lạ mắt tạo thành một “tam giác quà” với cơ man công trình cho mục đích kinh doanh mọc kì quái xung quanh. Những quận khác hoạ may có được một số đại lộ khi mà quận Nhất có số đại lộ vượt bậc hơn hẳn. Cũng do mật độ giao thông um tùm, tuyến phố thị trấn phổ quát nên cũng là quận có số bùng binh hơn hẳn các thị xã khác. Phần nhiều ngã tư đều có đèn liên lạc hoặc cảnh sát nhân tố tiết.
Chẳng thể đếm xuể những dinh thự, tòa nhà to lớn nơi đây. Sau dinh Norodom (dinh Độc Lập, Hội trường Thống Nhất sau này) còn có dinh Thống đốc (dinh Gia Long, Tối cao Pháp viện, Bảo tồn Lịch sử TP sau này), một nhà cửa kiến tạo mang đẳng cấp phục hưng - văn minh với những hàng cột lớn. Dinh Phường Tây (Tòa Đô chính, UBND TP) với những tượng và phù điêu hoa văn trang trí cầu kỳ ở mặt tiền mất tới 25 năm tranh biện và xây dựng mới ngừng và một thời cũng được xem là biểu trưng của Sài Gòn. Kiến trúc sư Foulhoux, người kiến tạo dinh Thị trấn Tây đã kiến tạo Tòa án Sài Gòn (Pháp đình Sài Gòn, TAND TP), một tòa tháp rộng với phổ biến tòa nhà chủ quyền câu kết nhau. Con đường đi qua tòa án bởi vậy được đặt tên là Công Lý cho phù hợp. Phía bờ sông là tòa nhà trụ sở thuế và thương chính, Cục Hải quan TP). Từ đây đi tiếp theo bờ sông qua bến Chương Dương là “phường Wall của Sài Gòn” với những tòa nhà ngân hàng hoành tráng lừng lững thông liền nhau soi bóng xuống dòng kênh…
Một góc trung tâm huyện Nhất xưa.
Trung tâm thương nghiệp
Huyện nhất là huyện trung tâm, lại nằm sát bờ sông Sài Gòn và rạch Bến Nghé, vốn là nơi thuyền bè chở hàng đặc thù cho giao thông đất phương Nam. Chúng ta không quá bất ngờ khi ngay sát nơi trọng tâm phồn hoa đô hội như thị xã Nhất lại có chợ Cầu Muối, là chợ đầu mối rau quả lớn với các hoạt động sắm sửa, vận chuyển phân chia hàng nông phẩm rầm rập trong khoảng 3 giờ sáng đến phần lớn suốt cả ngày. Chỉ bí quyết chợ Cầu Muối chưa đầy 500 m là chợ Bến Thành, một trong những biểu tượng của Sài Gòn, quá nổi tiếng tới mức không cần phải nói đa dạng. Chếch độ 300 m trên phố Hàm Nghi là chợ Cũ. Còn nơi này vốn do nhiều người Hoa sinh cơ lập nghiệp nên bán toàn bộ hàng hóa và món ăn người Hoa, nổi tiếng như món cơm thố. Gọi là chợ Cũ nhưng quanh co đó (khu Hàm Nghi) lại bán đồ mới, đồ “xịn”, là các hàng cấp thiết phẩm du nhập mắc tiền. Căn nguyên đây là chợ có rất lâu ở Sài Gòn, sau khi bị cháy, chính quyền Pháp xây chợ mới (Bến Thành) gần đó nên dân gọi chợ Cũ để phân biệt.
Năm 1967, người địa phương Sài Gòn hoan hỉ khi chợ nhanh trước tiên được xây đắp. Giới trung lưu được xúc tiếp với loại hình dịch vụ kiểu mới vốn chỉ có ở nước ngoài. Cần chú ý rằng thời gian đó ở thủ đô Bangkok của Thái Lan cũng chưa khai triển mô phỏng này, trong khi một TP thời chiến như Sài Gòn đã có.
Trung tâm giải trí
Tôi đã bỏ công thử liệt kê lại các rạp chiếu phim và rạp hát tại Sài Gòn, có thể còn một số thiếu sót do đổi mới theo từng công đoạn nhưng số liệu cơ bản là đúng mực: Trước năm 1975, tổng thể Sài Gòn có 68 rạp, chỉ riêng huyện Nhất đã có đến… 41 rạp. Một tỉ lệ thật khủng khiếp.
Cái thời chưa có Internet, video, truyền hình còn chưa đa dạng, giải trí với người địa phương chủ yếu là phim ảnh và ca nhạc, sàn diễn. Cứ mỗi khi chiều buông, không cứ gì cuối tuần, dòng người trong khoảng các thị xã khác sau một ngày nực nội, công sức mệt nhọc cứ như nước chảy chỗ trũng ùn ùn đổ về trọng điểm quận Nhất.
Mỗi rạp tự phân cấp ra để phục vụ riêng đối tượng, Chẳng hạn như rạp Long Phụng chỉ chuyên chiếu phim Ấn Độ mà người dân dã thích xem. Rạp Đồn Đất của Trọng tâm Văn hóa Pháp chỉ chiếu phim Pháp không phụ đề tiếng Việt, cốt yếu phục vụ Pháp kiều. Rạp Đại Nam sang trọng nhất, vé giá cao, chiếu phim mới nhất rồi sau mới đưa qua rạp khác. Rạp Lê Lợi chuyên chiếu phim cũ nhưng là những phim hay, kinh điển, chỉ chiếu mấy ngày rồi chiếu qua phim khác. Rạp Cầu Muối chuyên hát bội, rạp Lê Lai là nơi diễn chính của Đoàn cải lương Kim Phổ biến từ Bắc di trú vào Nam nên còn có tên là Chuông vàng Hà Nội…
Cụm rạp trước tiên được trình bày là Rex, kế bên rạp Rex chính sức chứa cả ngàn người và đưa vào dùng thang cuốn trước tiên tại vn, nhị cụm rạp Tiệm Rex sức chứa ít hơn, chỉ 150-200 người, được giới thiệu rộng rải có các trang trang bị văn minh nhất vn lúc đó.
Hình như còn có các phòng trà, một cách thức điểm ca nhạc cho giới trung lưu và thượng lưu, tuy ít người theo dõi nhưng tại đây phổ quát giọng hát đã thành danh. Khánh Ly, Thanh Thúy… cũng khiến cho nên tăm tiếng bản thân ở phòng trà. Sài Gòn có năm phòng trà nổi tiếng nhất là Queen Bee, Tự Do, Ritz, Maxim’s, Đêm Màu Hồng với các ban nhạc tiếng tăm và các giọng ca ngôi sao thì đầy đủ đều đặt tại thị xã Nhất.
Chốn ăn chơi
Theo nhật trình Tiền tuyến tại Sài Gòn số ra ngày 11-12-1969, ở miền Nam có nửa triệu lính Mỹ. Bộ đội Mỹ được trả tiền công khá cao, ngoài việc được chu cấp cuộc sống, một binh nhì mới cứng có mức lương 90 USD/04 tuần để tiêu vặt (tính ra khoảng 700 đô la Mỹ bây giờ), hạ sĩ quan và sĩ quan lương còn cao hơn phổ quát. Thời chiến sống nay chết mai không biết hạn độ, thậm chí cái chết có thể tới ngay tại hậu phương như Sài Gòn nên quân nhân Mỹ thường tiêu dùng thoải mái số tiền này.
Một trong những loại hình dịch vụ cho lính Mỹ mà quân đội Mỹ và cả chính quyền miền Nam không thể phục vụ được là nhu cầu dục tình. chậm triển khai là lý do các vũ trường và các snack - bar (gọi tắt là quán bar) mọc lên như nấm, nhất là quanh co các cư xá Mỹ và khu vực trọng tâm quận Nhất. Quân nhân Mỹ sau những trận chiến hoặc tới hạn được nghỉ phép về Sài Gòn thư giãn, đi mua sắm, xem phim, rồi kéo nhau vào vũ trường, bar giải trí. Vũ trường, bar ko phải bãi đáp mà chỉ là nơi gặp. Bộ đội Mỹ sau khi khiêu vũ, uống một vài ba ly bắt chuyện, lúc đó sẽ chọn bạn tình một đêm, rồi cả hai kéo nhau đi nơi nghỉ ngơi hay về nhà trọ… Nhu cầu cao tới mức các quán bar thành lập lên kế tiếp nhau mà vẫn nhiều lần đăng bảng tuyển thiết đãi viên.
|
Sau năm 1954, hàng loạt cao ốc đã thi nhau mọc lên chủ chốt ở thị xã Nhất để đáp ứng đòi hỏi thời cuộc. Một số nhà cửa kiểu Pháp cổ hủ đã bị đập bỏ để xây đắp cao ốc theo phong cách tiến bộ. Từ một quán cà phê ban đầu bị đập bỏ, kiến trúc sư Nguyễn Văn Hòa đã thiết kế nên khách sạn quý phái Caravelle với 10 tầng, được xem là tòa nhà cao nhất Sài Gòn ở thời điểm năm 1957. Kỷ lục này rồi cũng tuần tự bị phá bỏ bởi các cao ốc khác như khách sạn Palace trên phố Nguyễn Huệ khai trương năm 1971 với 14 tầng, rồi đến tòa nhà số 8 Nguyễn Huệ (tòa nhà Imexco sau này) khai trương năm 1974 với 12 tầng (tuy ít tầng hơn nơi nghỉ ngơi Palace nhưng chiều cao lại hơn). |
Xem thêm: bomtangap
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét